امروز: ۱۳۹۸/۱/۴
www.Bohraan.com
مدیر سایت
 
دکتر سیدمجتبی احمدی

پربیننده ترین ها

جستجو
   

سيستم كاربري
E-mail
کلمه رمز
» كلمه رمز خود را فراموش كرده ايد؟
» عضويت کاربران جديد

آمار بازدیدکنندگان سایت

آب و هوا



ارسال به دوستان  نسخه چاپی
مقاله وارده:
  زلزله آذربايجان: خطرات وتهديدات خاموش
خلاصه سخنرانی محمد ایران منش(استاد مدعو دانشگاه و پژوهشگر مدیریت بحران) انجمن جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران-27/6/91
قسمت دوم

ادامه  الف- خطرات و تهدیدهای  فیزیکی و مالی

7-    احتمال ساخت خانه های غیر استاندارد!
تجارب بازسازی بم حاکی از انتخاب برخی پیمانکاران نا وارد و یا متخلف بوده است. از این گذشته تجارب کارهای ضربتی در کشورمان  نشان می دهد که معمولا کیفیت فدای سرعت شده است.
«بسیاری از سازه هایی که ظاهراً با آیین نامه های موجود، طراحی و اجرا شده نیز دچار خرابی های قابل ملاحظه ای گردیده اند؛ از جمله پروژه 228 واحدی مسکن مهر ورزقان. این پروژه در هنگام رخداد زلزله در مرحله نازک کاری و با پیشرفت فیزیکی حدوداً 80% است. طبق مشاهدات صورت گرفته، ساختمان های موجود در این مجموعه آسیب قابل ملاحظه ای دیده اند. سیستم لرزه بر  این ساختمان های اسکلت فلزی، با مهار بندی هم محور فولادی است. عمده خرابی ها در میان قاب های بلوک سیمانی آن ها رخ داده است. علت اصلی این موضوع عدم جداسازی میان قاب ها از اسکلت سازه است. با توجه به اینکه در طراحی ساختمان های رایج اثر میان قاب ها در مدل سازی اعمال نمی شود، لذا با اعمال نیروی زلزله و انتقال آن ها به میان قاب ها باعث خرابی و فرو ریزش آن ها مي گردد. در ساختمان های مورد بررسی نیز به ویژه در طبقات پایین که نیروی زلزله بیشتر است، این نیروها به میان قاب ها منتقل و با عنایت به اینکه میان قاب ها برای این نیرو طراحی نشده اند، در داخل و خارج از صفحه قاب دچار خرابی های گسترده ای شده اند.»(سازمان غیر دولتی جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران - شهریور 1391 (www.EHRSI.com) 

ب- خطرات و تهدیدهای  اجتماعی و روانی

1-    مهاجرت ها
در صورت آماده نبودن سرپناهی که روستاییان و احشامشان بتوانند در برابر سرما مقاومت کنند، بیم مهاجرت آنان بشدت وجود دارد. این واقعیتی است که مسئولان محلی و استانی نیز هشدار داده اند؛ از جمله نماینده اهر و هریس در 13/6/91 چنین گفته است: «پیشنهاد ما این بود که در صورت امکان یکسری طویله‌های تونلی ایجاد شود اما ما می‌دانیم که چنین امکانی وجود ندارد بنابراین پیشنهاد کرده‌ایم که دام‌ها را به مناطقی که زمستان سختی ندارند کوچ دهند. این عضو کمیسیون عمران مجلس ادامه داد: منطقه پارس‌آباد و مغان که به منطقه زلزله‌زده هم بسیار نزدیک است این ظرفیت را دارد که دام‌ها را در شرایط قشلاق نگه دارد در حال حاضر در منطقه قیمت احشام بسیار پایین است و اگر روستاییان بخواهند احشام خود را بفروشند با درآمد ناچیزی که عایدشان می‌شود به حاشیه شهرها مهاجرت خواهند کرد، اما پیشنهاد ما این است که از هر روستا تعداد مشخصی چوپان تمام احشام روستاییان را جمع کنند و به صورت زمینی و پیاده به منطقه پارس‌آباد انتقال دهند. فلاحی با بیان اینکه روند قشلاق دام‌ها در صورتی که انجام شود در حدود یک هفته طول خواهد کشید، گفت: این اقدام باعث می‌شود روستاییان مجبور به فروش احشام خود نباشند در نتیجه از مهاجرت آنها به شهرها جلوگیری می‌کند ضمن اینکه در منطقه پارس‌آباد مساله علوفه و سرما مشکلی برای دام‌ها ایجاد نمی‌کند چراکه علوفه به مقدار کافی وجود دارد و زمستان هم سخت نیست.» 91/6/13  http://abbasfallah.ir
شهبازیان، نماینده آذربایجان شرقی در شورای عالی استان‌ها نیز بیان داشته است :« به دليل ترس مردم از زلزله و تکرار آن، آن ها حاضر به برگشتن به خانه هايشان نيستند و اگر کمک ها دقيق و مستمر نباشد و حمايت هاي لازم صورت نگيرد قطعا در آينده نزديک تمامي روستاييان آسيب ديده در زلزله به شهرها مهاجرت مي کنند و اين خود تبديل به يک جديد معضل مي شود.»

2-    شایعات  فرساینده(مرتبط با پسلرزه ها)

پس لرزه ها امان مردم را بریده است. رسانه های گوناگون
تا  بیستم شهریور بطور متوسط روزانه شاهد بیش از 70  پسلرزه بوده ایم. بسبب عدم آشنایی و اطلاع اهالی از وضعیت پس از زلزله و همچنین عدم اطلاع رسانی به آنان، شایعات زیادی در منطقه رواج یافته و موجب نگرانی مردم شده است :
- احتمال وقوع زمین لرزه ای بزرگ در مدت 48 ساعت بعد از زلزله های اصلی
-    زمین لرزه شدیدتری در پیش است.
-    اگر تعداد زمین لرزه ها به 2000 تا برسد باید از محل فرار کرد و به جای دیگر رفت.
-    سایر
این شایعات و شایعاتی که مرتب شکل می گیرند، همراه با دلهره های ناشی از پسلرزه ها، نگرانی های شدیدی را در مردم باعث شده و زندگی را بر آنان هولناک کرده است.

     3- خطرات افسردگی و خودکشی

معمولا در بحران زلزله ها، بازماندگان در اثر عوامل ذیل، دچار بیماری افسردگی می شوند و برخی به خودکشی، گرایش می یابند:
    - غم از دست دادن عزیزان
     - دلهره ویران شدن خانه
     - خاطره فرساینده زمان زلزله
     - دلهره ناشی از پسلرزه ها
    - بروز ترس در کودکان بسبب زندگی در چادر به جای خانه
    - نابسامانی زندگی، معیشت و بیکاری، بلاتکلیفی و...
    - توهین ها و بی احترامی ها
    - مسائل اخلاقی زندگی مترتب بر زندگی در چادر
    - سایر
مسئولان در باره این خطرات و تهدیدات  چه می گویند؟
- کارشناسان اداره کل هواشناسی آذربایجان شرقی از کاهش محسوس دما در مناطق زلزله زده ارسباران از اواخر امشب یکشنبه 19 شهریور ماه خبر می دهند.
- به دلیل روند کند بازسازی،اسکان دائم تامین نمی‌شود/ مسئولان به فکر اسکان موقت زلزله‌زدگان باشند. الله‌وردی دهقانی، نماینده ورزقان و خاروانا - فارس 91/6/21
- اگر کودکی در اثر سرما در مناطق زلزله زده بمیرد همگی مسئولیم . وحید کاظم زاده، دبیرمنطقه 7 کمیسیون حقوق بشراسلامی در حاشیه بازدید از مناطق زلزله زده شهرستان ورزقان- نصر نیوز 91/6/19
- ضرورت اسکان موقت زلزله زده ها قبل از سرما - انتظار به حق این است که اقدامات لازم برای ساماندهی اسکان موقت زلزله زده ها هر چه سریعتر از سوی سازمان های امدادی صورت گیرد. الله وردی دهقان خبرگزاری مهر خبرگزاری مهر ۱۳۹۱/۰۶/۲۱
- تاکید لاریجانی(در بازدید از چند روستای زلزله‌زده) بر تهیه کانکس برای مردم زلزله‌زده- فارس 21/6/91‌
- نماينده مردم اهر و هريس با بعيد دانستن بازسازي مناطق زلزله‌زده ظرف دو ماه ابراز داشت: در حال حاضر از برنامه چشم‌انداز بازسازي مناطق عقب هستيم. عباس فلاحي باباجان، نماينده مردم اهر و هريس و عضو كميسيون عمران مجلس در گفت‌وگو با ايسنا، در موردآخرين وضعيت مناطق زلزله‌زده اظهار كرد: بارش‌ها در مناطق زلزله‌زده شروع شده است و با توجه به پس‌لرزه‌هاي فراواني كه وجود داشته است وضعيت منطقه در شرايط مناسبي نيست.فارس، 12 شهریور، 1391  
- نايب رييس كميسيون عمران مجلس گفت: اسكان موقت زلزله‌زدگان در كانكس در دستور كار مسئولان قرار گرفته است. 20/6/91
- پیشنهاد می شود دولت شش هزار کانکس ساخته و به منطقه ارسال کند که اگر تا قبل از فرا رسیدن فصل سرما توانستند در خانه های خود اسکان یابند که هیچ وگرنه به صورت موقت این کانکس ها اسکان داده شوند، افزون بر این‌که این کانکس های ساخته شده در دیگر حوادث غیرمترقبه نیز مورد استفاده خواهند بود. سردار پورجمشیدیان، فرمانده سپاه عاشورای آذربایجان‌شرقی
- سرما و باران دو مشکل اصلی هزاران زلزله زده است. من نمی دانم چرا بنیاد مسکن که وظیفه تامین کانکس را دارد، آن را تامین نمی کند. مظفر از مردم خواست تا به هر نحوی شده کانکس به مناطق زلزله زده ارسال کنند. - رئیس سازمان امداد و نجات هلال احمر۲۲ شهریور ۱۳۹۱http://shasa.ir/newsdetail-140917-fa.html
 - به دلیل روند کند بازسازی،اسکان دائم تامین نمی‌شود/ مسئولان به فکر اسکان موقت زلزله‌زدگان باشند. خبرگزاری فارس: نماینده ورزقان و خاروانا در مجلس شورای اسلامی گفت: با توجه به روند کند بازسازی در مناطق زلزله‌زده، مسئولان هرچه سریع‌تر به فکر اسکان موقت مردم زلزله‌زده در شهر ورزقان و روستاهای تابعه باشند.الله‌وردی دهقانی امروز در گفت‌وگو با فارس در ورزقان با اشاره به روند کند بازسازی در مناطق زلزله‌زده ورزقان و خاروانا افزود: نظر مسئولان مبنی بر اسکان دائم بعد از اسکان اضطراری با روند فعلی بازسازی تامین نخواهد شد. نماینده مردم ورزقان و خاروانا در مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: انتظار می‌رود مسئولان کشوری و استانی هرچه سریع‌تر به فکر اسکان موقت مردم زلزله‌زده آذربایجان باشند.‌
دهقانی ضمن تقدیر از اقدامات دولت و مسئولان مربوطه در امر امداد و نجات در زلزله اخیر شهرستان ورزقان افزود: با وجود اینکه یک ماه از زلزله می‌گذرد ولی متاسفانه در اکثر روستاهای ورزقان اقدام عملی نسبت به آواربرداری مشاهده نمی‌شود.نماینده ورزقان و خاروانا در مجلس شورای اسلامی گفت: متاسفانه در مورد شهرستان ورزقان تا به حال هیچ اقدام عملی در زمینه بازسازی یا پرداخت وام به صاحبان واحدها و اماکن تجاری برای بازسازی صورت نگرفته است. 91/06/21
- سرما، مناطق زلزله زده رامی لرزاند!  تابناک-۱۲ شهريور ۱۳۹۱ 
نماینده مردم اهر و هریس در مجلس با بیان اینکه فصل سرما دراین مناطق آغاز شده است ، گفت: همچنان مردم زلزله زده در چادر‌ها ساکن هستند و این در حالی است که، بنیاد مسکن هنوزنتوانسته برای رفاه و آسایش مردم این مناطق اقدام چشم‌گیری انجام دهد.
عباس فلاحی بابا جان در گفت‌‌وگو با خبرگزاری خانه ملت،با بیان این‌که بی خانمانی مردم بی ادعای زلزله زده اهر و هریس هیچ توجیه منطقی ندارد گفت: به فصل سرما نزدیک‌تر می‌شویم ولی متاسفانه بنیاد مسکن  تاکنون اقدامات مناسبی در راستای توسعه عمرانی این
مناطق اتخاذ نکرده است. نماینده اهر و هریس در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: واگذاری مسئولیت بازسازی مناطق زلزله زده شهر، روستا و مکانی برای نگهداری احشام به بنیاد مسکن وظیفه ی این بنیاد را سنگین کرده و سرعت کار را نیز کاهش داده است.
عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی با اشاره به  تخریب ۱۰۲ روستای این منطقه بر اثر زلزله گفت: وضعیت این مناطق به گونه ای بحرانی شده است که مکانی برای اسکان مردم و احشام وجود ندارد و افراد با کمبود هر گونه وسایل گرمایشی در سرما به سر می‌برند. فلاحی باباجان افزود: در مناطق شهری آسیب دیده بر اثر زلزله در استان آذربایجان شرقی هیچ گونه ساخت و سازی برای اسکان افراد و یا اعطای وام  در جهت رفاه حال زلزله زدگان صورت نگرفته درحالی که وضع مردم روزبه روز بحرانی تر می‌شود.
وی با اشاره به این‌که مسئولان نظام مهندسی ازمناطق آسیب دیده اهر و هریس بازدید کردند گفت: متولیان استانی برای اعطای وام، ارزیابی‌های انجام شده راتایید نکرده وخواستار بازدید مجدد شدند. نماینده اهر و هریس در مجلس با بیان اینکه اگر قرار باشد روند ارزیابی ها دوباره‌کاری شود، افزود: بدیهی است که زیان آن دامن‌ افراد آسیب دیده را خواهد گرفت چراکه فصل سرما رسیده است وزمان
اختلاف نظر برای چنین بحرانی وجود نخواهد داشت.  عضو کمیسیون عمران مجلس با بیان این‌که مشکلات مردم آسیب دیده آذربایجان شرقی با قول‌های بی عمل بنیاد مسکن حل شدنی نیست گفت: رفاه مردم در گرو بازسازی خانه های تخریب شده و اسکان دائمی آن‌ها است.
- خبرگزاری فارس 91/06/23  
در صورت آماده نشدن واحدهای دائمی، اسکان موقت زلزله‌زده‌های ارسباران در دستور کار قرار می‌گیرد. مدیرکل مدیریت بحران آذربایجان‌شرقی، از ایجاد محل‌هایی برای اسکان موقت زلزله‌زده‌های این استان در صورت آماده نشدن واحدهای دائمی در زمان تعیین شده خبر داد. به گزارش خبرگزاری فارس از تبریز به نقل از روابط عمومی استانداری آذربایجان‌شرقی، خلیل ساعی گفت: با توجه به سرد شدن هوا و آغاز بارندگی‌های پاییزه در مناطق زلزله‌زده از محل‌هایی که برای نگهداری علوفه در دست احداث است می‌توان برای اسکان موقت زلزله‌زده‌ها استفاده کرد. وی افزود: این واحدهای 12 متری که به صورت ساندویچ پنل (پیش ساخته) در سریع‌ترین زمان قابل نصب است، دارای عایق حرارتی بوده و با حداقل گرمایش، گرم می‌شود. ساعی اظهار کرد: در روستای «ولیلیو»، از توابع هریس تاکنون 50 واحد از این‌ها نصب شده است. بر اساس استانداردهای مدیریت زلزله، اسکان زلزله‌زده‌ها در سه مرحله اضطرار، موقت و دایم صورت می‌گیرد که در زلزله‌های اخیر ارسباران مرحله موقت اسکان با تصمیم شورای عالی بحران حذف و مقرر شد که در مدت دو ماه امکان اسکان دایم زلزله‌زده‌ها فراهم شود.
   

- نیاز زلزله زدگان به کانکس
-  http://shasa.ir/newsdetail-140917-fa.html

 ۲۲ شهریور ۱۳۹۱ - رئیس سازمان امداد و نجات هلال احمر با اشاره به طولانی شدن اسکان اضطراری زلزله‌زدگان در آذربایجان شرقی گفت: سرما و باران دو مشکل اصلی هزاران زلزله زده است. محمود مظفر با بیان اینکه در روز گذشته از سه روستا در هریس، اهر و ورزقان بازدید شد، گفت: بنیاد مسکن فعال است، ولی وضعیت تغییرات جوی و رگبارهای موسمی موجب شده تا زلزله زدگان با گل و لای دست و پنجه نرم کنند. وی افزود: سرمای هوا به حدی است که روستائیان زلزله زده پتوی خود را روی گوسفندان می کشند، زیرا همچنان دام ها بدون طویله رها شده اند.رئیس سازمان امداد و نجات هلال احمر با تاکید بر استقرار کانکس در روستاها تصریح کرد: من نمی دانم چرا بنیاد مسکن که وظیفه تامین کانکس را دارد، آن را تامین نمی کند. جهاد کشاورزی هم دغدغه دام ها را ندارد به نحوی که برخی از روستائیان دام های خود را زیر قیمت حراج کرده اند. مظفر از مردم خواست تا به هر نحوی شده کانکس به مناطق زلزله زده ارسال کنند.

- خطر مهاجرت روستاییان

نماینده مردم اهر و هریس درباره اقداماتی که می‌توان برای ساماندهی دام‌ها در منطقه انجام داد، گفت: پیشنهاد ما این بود که در صورت امکان یکسری طویله‌های تونلی ایجاد شود اما ما می‌دانیم که چنین امکانی وجود ندارد بنابراین پیشنهاد کرده‌ایم که دام‌ها را به مناطقی که زمستان سختی ندارند کوچ دهند. این عضو کمیسیون عمران مجلس ادامه داد: منطقه پارس‌آباد و مغان که به منطقه زلزله‌زده هم بسیار نزدیک است این ظرفیت را دارد که دام‌ها را در شرایط قشلاق نگه دارد در حال حاضر در منطقه قیمت احشام بسیار پایین است و اگر روستاییان بخواهند احشام خود را بفروشند با درآمد ناچیزی که عایدشان می‌شود به حاشیه شهرها مهاجرت خواهند کرد، اما پیشنهاد ما این است که از هر روستا تعداد مشخصی چوپان تمام احشام روستاییان را جمع کنند و به صورت زمینی و پیاده به منطقه پارس‌آباد انتقال دهند. فلاحی با بیان اینکه روند قشلاق دام‌ها در صورتی که انجام شود در حدود یک هفته طول خواهد کشید، گفت: این اقدام باعث می‌شود روستاییان مجبور به فروش احشام خود نباشند در نتیجه از مهاجرت آنها به شهرها جلوگیری می‌کند ضمن اینکه در منطقه پارس‌آباد مساله علوفه و سرما مشکلی برای دام‌ها ایجاد نمی‌کند چراکه علوفه به مقدار کافی وجود دارد و زمستان هم سخت نیست. 91/6/13  http://abbasfallah.ir
- کاری نکنیم روستاییان زلزله زده مهاجرت کنند.
محمد حسین فرهنگی(نماینده مردم تبریز، آذرشهر و اسکو ) با بیان اینکه ما در بطن مناطق زلزله زده برای حدود ۷۰۰ هزار احشام به سرپناه نیاز داریم ادامه داد: در مناطق زلزله زده شهرستان ورزقان، ۲۱ هزار گاو و ۱۸۰ هزار گوسفند ، در شهرستان هریس ، ۳۷ هزار گاو و ۱۸۴ هزار گوسفند ، در شهرستان اهر ، ۵۰ هزار گاو و ۲۰۲ هزار گوسفند و همچنین در شهرستان تبریز ، ۴ هزار گاو و ۳۰ هزار گوسفند بدون سرپناه هستند که بایستی با ساخت سریع اماکن ، از هرگونه گزند سرما و حیوانات وحشی در امان قرار گیرند.  http://daranews.ir/marandnews/448- 8/6/91
- در صورت حفظ نشدن دام‌های زلزله‌زدگان، تمام روستاییان زلزله‌زده به شهرها مهاجرت می‌کنند. خبرگزاری فارس: نماینده مردم شهرستان ورزقان گفت: اگر دام‌های مردم مناطق زلزله‌زده این شهرستان حفظ نشود تمام روستاییان به شهرها مهاجرت کرده و از تولیدکننده به مصرف‌کننده تبدیل خواهند شد. 91/6/23
- شهبازیان، نماینده آذربایجان شرقی در شورای عالی استان‌ها :  به دليل ترس مردم از زلزله و تکرار آن، آن ها حاضر به برگشتن به خانه هايشان نيستند و اگر کمک ها دقيق و مستمر نباشد و حمايت هاي لازم صورت نگيرد قطعا در آينده نزديک تمامي روستاييان آسيب ديده در زلزله به شهرها مهاجرت مي کنند و اين خود تبديل به يک جديد معضل مي شود. http://khabaronline.ir ۱۳۹۱/۶/۱۷

در مجموع، بنظر می رسد که با ساخت و استقرار خانه های موقت از نوع کانکس و یا شیوه های مشابه و همچنین ساخت آغل های موقت سرپوشده می توان تا حدامکان از خطرات و تهدیدات یاد شده کاست.


چالش های مدیریت بحران زلزله آذربایجان

بزرگترین چالش، چه در سطح سازمان های دولتی و چه سازمان های غیر دولتی، عدم استفاده از توان و ظرفيت هاي مردم آسيب ديده محلي در برنامه ريزي ها، اقدامات و نظارت ها در امور از جمله مرحله بازسازي ، مانند : عدم بكارگيري كافي از نيروهاي محلي در ستادهاي معين ، عدم توجه به خواست مردم و نخبگان محلی در برنامه ريزي اسكان اضطراري و موقت و بازسازی و نوسازی و بطور کلی پیروی از نگرش کمک دهنده- کمک گیرنده است. تجارب گذشته از جمله بم نشان می دهد که کم توجهی به مشارکت فعال و پویای مردم محلی و برنامه ریزی های آمرانه معمولا به عوارض زیر می انجامد: بروز بی اعتمادی ها و شایعات فراوان در میان مردم، افزایش فشارهای روانی، ابراز شکایات و بروز اعتراضات فراوان در میان مردم آسیب دیده، اتلاف فراوان منابع مالي، وقوع حیف و میل ها، خلاف ها، اختلاس ها و فساد هاي مالي گوناگون
برهمین اساس است که آقای محمد سعيدي‌كيا، ریيس بنياد مسكن در دهه80 و دبير ستاد بازسازي بم معتقد است: «بازسازي مناطق زلزله‌زده اصلا نبايد آمرانه باشد و مديران نبايد تسليم فشارها و ارائه آمارهاي كمي بدون كيفيت شوند.  اگر خانواده‌هاي آسيب‌ديده در جريان بازسازي خانه‌هايشان به مشاركت گرفته نشوند، عمليات احداث موفق نخواهد بود./ ما در بم گفتیم مردم خودشان آجرها را از خانه‌ها جدا کنند و ما آجرها را از آن ها می‌خریم. این را اعلام کردیم. از فردا همه مشغول شدند به آجر درآوردن از آوار. ما قصدمان این بود که مردم مشغول شوند و بیکار نباشند تا غم زلزله به آن ها فشار نیاورد. » دنيای اقتصاد 18/6/91
ادامه دارد....
تاريخ: ۱۳۹۱/۱۰/۳۰

نظر کاربران
باسلام مطالب بسیارکلیدی ،ظریف وقابل تامل بودموفق باشید
نوشته شده توسط احمدی زاده در تاریخ ۱۳۹۱/۱۱/۱۱
نام:
پست الکترونیکی:
نظر شما: